Afgelopen donderdag 25 juni vond in de Tweede Kamer het commissiedebat Kinderopvang plaats. Kamerleden gingen in debat met minister Aartsen over onder meer de stelselherziening, de DAEB-systematiek, gastouderopvang en de inzet van beroepskrachten in opleiding. BK was aanwezig bij het debat en blikt terug op de belangrijkste punten.

DAEB centraal in het debat  
De rode draad door het debat was de keuze van het kabinet voor de DAEB-systematiek (Dienst van Algemeen Economisch Belang) in het nieuwe financieringsstelsel. De minister maakte duidelijk dat hij definitief vasthoudt aan deze route en blijft sturen op invoering per 1 januari 2029.
Volgens de minister is deze keuze nodig vanwege mogelijke staatssteunrisico’s wanneer bijna 9 miljard euro rechtstreeks naar kinderopvangorganisaties gaat. Daarbij beroept het kabinet zich op het Europese vrijstellingsbesluit, waarin kinderopvang expliciet als voorbeeldsector wordt genoemd. Alternatieven die door BK en andere partijen zijn aangedragen, zoals zelfregulering, een voucherconstructie of trekkingsrechten, werden door de minister terzijde geschoven. Volgens hem bieden deze onvoldoende zekerheid of leiden ze uiteindelijk alsnog tot directe financiering van organisaties.
Tegelijkertijd erkende de minister dat een deel van de sector zich niet langer vertegenwoordigd voelt in het overleg over de stelselherziening. Hij sprak uit dat hij dit betreurt en benadrukte dat de deur openstaat om samen met de sector te zoeken naar een “lichtere” invulling van de DAEB. Daarbij benoemde hij drie centrale vragen: hoe definieer je het product, wat is een redelijk rendement en hoe verantwoord je publieke middelen? Volgens de minister moet dit gebeuren met zo min mogelijk administratieve lasten en met ruimte voor ondernemerschap en investeringen.
Kritische vragen vanuit de Kamer  
Tijdens het debat kwamen veel van de zorgen die BK eerder heeft gedeeld terug bij verschillende fracties. 
Zo stelde het CDA nadrukkelijk vragen over de tegenstrijdige juridische analyses van advocatenkantoor Stibbe (geen staatssteun) en de landsadvocaat (wel staatssteun). Ook VVD, JA21, PVV en CDA uitten zorgen over de uitvoerbaarheid, administratieve lasten, financierbaarheid en de positie van gastouders.
Opvallend was de inbreng van Van Houwelingen (FvD), die herhaaldelijk vroeg waarom het kabinet de stelselherziening niet formeel voorlegt aan de Europese Commissie. Volgens hem zou daarmee duidelijk worden of daadwerkelijk sprake is van staatssteun én of lichtere alternatieven mogelijk zijn. De minister hield echter vol dat de Europese Commissie vooraf geen zekerheid biedt en dat uiteindelijk alleen een rechter daarover kan oordelen. Volgens het kabinet biedt juist de DAEB-constructie voldoende voorafgaande zekerheid.
Van Houwelingen nam daar geen genoegen mee en verwees naar experts die stellen dat de Europese Commissie wel degelijk vooraf duidelijkheid kan geven. Hij kondigde aanvullende schriftelijke vragen aan. 
Voor BK blijft dit een belangrijk aandachtspunt. Zolang alternatieve routes en de notificatie-optie niet daadwerkelijk aan Brussel zijn voorgelegd, blijft de juridische onderbouwing en noodzaak van de DAEB-keuze onderwerp van discussie.

Arbeidseis, tarieven en gastouderopvang  
De minister bevestigde tijdens het debat dat kinderopvangorganisaties niet worden geconfronteerd met terugvorderingen wanneer ouders niet voldoen aan de arbeidseis. Alleen bij aantoonbaar misbruik kan hiervan sprake zijn.
Ook maakte hij duidelijk dat het kabinet niet kiest voor tariefregulering. In plaats daarvan komt er kwartaalmonitoring van het verschil tussen het maximum uurtarief en de daadwerkelijke opvangtarieven. 
De arbeidseis blijft daarnaast overeind. Een verruiming naar bijvoorbeeld twee dagen opvang zonder arbeidseis wees de minister af vanwege de extra kosten en de verwachte toename van de vraag.
Positief nieuws was er over de inzet van beroepskrachten in opleiding (BIO’s): de mogelijkheid om tot 50% van de formatie uit BIO’s te laten bestaan wordt met twee jaar verlengd. Verdere afspraken hierover verwijst de minister naar de cao-tafel.
Over de gastouderopvang erkende de minister dat het huidige maximum uurtarief niet kostendekkend is. Op dit moment is er echter geen budget beschikbaar om dit te verhogen. Dit onderwerp krijgt volgens hem een plek binnen de samenwerkingsagenda gastouderopvang.
Vervolg  
De minister kondigde aan dat de Kamer vóór 1 september een brief ontvangt met een overzicht van de gewogen alternatieven voor de stelselherziening. Ook moet vóór de verdere Kamerbehandeling een impactanalyse beschikbaar komen.
BK blijft de ontwikkelingen rond de stelselherziening en de DAEB-keuze nauwgezet volgen en blijft hierover in gesprek met politiek, ministerie en leden.

Reactie op zorgen rond teruglopende vaccinatiegraad in Nederland

BK blikt terug op commissiedebat Kinderopvang: stevige discussie over DAEB en toekomst financieringsstelselLeden