De ernstige zedenzaak die dit voorjaar aan het licht kwam, heeft veel losgemaakt in de kinderopvang. Wat kunnen we als werkgevers zelf doen om risico’s verder te verkleinen? En waar zijn aanvullende afspraken of maatregelen op sectorniveau of vanuit de overheid nodig? Om dat te onderzoeken hebben BK, BMK, BOinK en BVOK samen met Partou, Samenwerkende Kinderopvang en GMK, waar de verdachte heeft gewerkt, een taskforce opgericht.

Volledig uitsluiten dat iemand met verkeerde intenties in de kinderopvang komt werken, kunnen we helaas nooit. Maar wat kan wél? Op 28 mei jl. sloot de taskforce aan bij de door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid georganiseerde bijeenkomst Recente lessen met betrekking tot veiligheid kinderopvang. Daar waren ook GGD GHOR Nederland, gemeenten en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) bij betrokken. Samen hebben we gekeken welke maatregelen werkgevers zelf kunnen nemen en welke aanvullende maatregelen of interventies op sectorniveau of vanuit wet- en regelgeving nodig zijn om risico’s verder te verkleinen.
Een van de vragen die daarbij nadrukkelijk op tafel lag, was welke ruimte de privacywetgeving werkgevers nu al biedt om sollicitanten beter te screenen, referenties op te vragen en ernstige signalen vast te leggen of te delen. Naar aanleiding van deze bijeenkomst heeft de Autoriteit Persoonsgegevens op 22 juli 2026 <a href="https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/documenten/uitleg-ap-kinderopvangsector-over-sollicitaties-referenties-en-zwarte-lijsten" target="_blank" rel="noopener">een brief gestuurd</a> aan de brancheverenigingen in de kinderopvang. Daarin geeft de AP meer duidelijkheid over wat je als kinderopvangorganisatie binnen de AVG nu al kunt doen.
De bestaande waarborgen, zoals de verplichte VOG en continue screening via het Personenregister Kinderopvang, blijven daarbij onverminderd belangrijk. De mogelijkheden die de AP beschrijft, zijn daarop een aanvulling.

Wat kun je nu al doen? 
De AP maakt duidelijk dat je binnen de huidige privacywetgeving al verschillende mogelijkheden hebt om risico’s in het sollicitatieproces verder te verkleinen.
Vraag gerichter door tijdens sollicitaties 
Tijdens een sollicitatie mag je vragen stellen die nodig zijn om te beoordelen of iemand geschikt is om in de kinderopvang te werken. Je mag bijvoorbeeld vragen hoe iemand bij een vorige werkgever functioneerde, of er bijzonderheden of incidenten zijn geweest en hoe en waarom een eerder dienstverband is geëindigd. Denk aan vragen als:
<ul>
<li>Hoe functioneerde u bij uw vorige werkgever?</li>
<li>Is er bij een vorige werkgever weleens iets voorgevallen?</li>
<li>Hoe is uw vorige dienstverband geëindigd?</li>
<li>Bent u weleens voortijdig weggestuurd? Zo ja, waarom?</li>
<li>Heeft u eerder in de kinderopvang gewerkt?</li>
</ul>
Vragen naar bijzondere persoonsgegevens, zoals gezondheid, ziekte, zwangerschap of kinderwens, zijn niet toegestaan.

Maak referentiecontrole een vast onderdeel van je sollicitatieprocedure 
De AP adviseert kinderopvangorganisaties nadrukkelijk om referenties op te vragen. Met toestemming van de sollicitant mag je een eerdere werkgever benaderen. Daarbij hoef je je niet te beperken tot de vraag of iemand ergens heeft gewerkt.
Je mag ook vragen naar het functioneren van de sollicitant, eventuele twijfels of incidenten en de manier waarop en reden waarom het dienstverband is geëindigd. Er is geen wettelijke beperking aan het aantal referenties dat je mag opvragen of hoe ver je daarbij mag terugkijken.
We adviseren je daarom om referentiecontrole een vast onderdeel van je sollicitatieprocedure te maken en vooraf vast te leggen welke vragen je daarbij stelt. Dit geldt zowel voor vaste medewerkers als voor uitzendkrachten.

Screen online alleen als dat relevant en transparant gebeurt 
Je mag onder voorwaarden relevante, zakelijke informatie over een sollicitant op internet raadplegen. De verantwoordelijkheid voor een kwetsbare doelgroep kan hier volgens AP een gegronde reden kan zijn.
Beperk het onderzoek tot informatie die relevant is voor de functie, bijvoorbeeld via LinkedIn. Laat sollicitanten vooraf weten dat online screening onderdeel kan zijn van je sollicitatieprocedure, bijvoorbeeld in de vacaturetekst. Gebruik je gevonden informatie in het sollicitatiegesprek? Geef de sollicitant dan de gelegenheid om daarop te reageren.
Je mag niet vragen naar privé-informatie die niet relevant is voor de functie, zoals vakantiefoto’s.

Leg ernstige signalen intern zorgvuldig vast 
Bij vermoedens van strafbare feiten kun je onder strikte voorwaarden gebruikmaken van een intern waarschuwings- of signaleringssysteem (&#8216;zwarte lijst&#8217;). Zo’n registratie kan binnen je eigen organisatie worden gebruikt, ook wanneer die uit meerdere locaties bestaat.
De AP stelt hier strikte voorwaarden aan. Je moet onder andere:
<ul>
<li>een gerechtvaardigd belang hebben: er moet een geldige grondslag zijn voor het verwerken van de persoonsgegevens;</li>
<li>de noodzaak kunnen aantonen: het doel kan niet op een andere, minder ingrijpende manier worden bereikt;</li>
<li>een belangenafweging maken: het belang van de organisatie moet zwaarder wegen dan het privacybelang van de betrokkene, waarbij onder meer wordt gekeken naar de ernst van de vergrijpen en de gevolgen voor de betrokkene;</li>
<li>een bewaartermijn vaststellen: gegevens mogen niet langer worden bewaard dan noodzakelijk; 
voldoen aan de AVG-beginselen: zoals rechtmatigheid, transparantie, doelbinding, dataminimalisatie en juistheid;</li>
<li>de privacyrechten van betrokkenen waarborgen: zoals het recht op inzage, verwijdering en rectificatie;</li>
<li>de gegevens goed beveiligen.</li>
</ul>
Vanwege de gevoeligheid van deze gegevens is het verstandig om je interne of externe functionaris gegevensbescherming te betrekken bij de inrichting en het gebruik van zo’n systeem.
De AP beveelt de kinderopvangbranche daarnaast aan om voor interne signaleringslijsten een standaard bewaartermijn op te stellen en de noodzaak daarvan te onderbouwen.
Belangrijk: een interne signaleringslijst mag je niet zonder meer delen met andere kinderopvangorganisaties of uitzendbureaus. Daarvoor is een specifieke wettelijke grondslag of een vergunning van de AP nodig.

Loop je eigen werkwijze na 
Naar aanleiding van de brief adviseren we je om:
<ol>
<li> je werving- en selectiebeleid te controleren en waar nodig aan te scherpen;</li>
<li>referentiecontrole een vast onderdeel van je sollicitatieprocedure te maken en vast te leggen welke vragen je stelt;</li>
<li>medewerkers die sollicitatiegesprekken voeren goed te informeren over wat zij wel en niet mogen vragen;</li>
<li>afspraken met uitzendbureaus over screening, referentiecontrole en het omgaan met signalen te beoordelen;</li>
<li>bij online screening vooraf transparant te zijn en alleen relevante, zakelijke informatie te gebruiken;</li>
<li>bestaande interne registraties van incidenten en signalen samen met je functionaris gegevensbescherming te toetsen aan de voorwaarden van de AVG.</li>
</ol>

We blijven doorpakken 
De brief van de AP is een eerste concrete opbrengst van het gezamenlijke traject. Tegelijkertijd zijn hiermee nog niet alle vragen beantwoord. De taskforce blijft onderzoeken waar aanvullende maatregelen nodig en mogelijk zijn om risico’s verder te verkleinen.
Daarbij kijken we niet alleen naar wat je als organisatie binnen de huidige wet- en regelgeving zelf kunt doen, maar ook naar mogelijke hiaten in het stelsel. Een belangrijke vraag blijft hoe kan worden voorkomen dat ernstige signalen bij één organisatie stoppen, terwijl iemand vervolgens elders opnieuw in de kinderopvang aan het werk kan.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid laat momenteel juridisch verkennen of aanvullende waarborgen binnen het stelsel mogelijk zijn. We blijven hierover in gesprek met het ministerie en andere betrokken partijen en informeren je zodra er nieuwe stappen of concrete handelingsmogelijkheden zijn.
Ons uitgangspunt blijft hetzelfde: volledige veiligheid kunnen we nooit garanderen, maar we moeten als sector wel alles doen wat redelijkerwijs mogelijk is om risico’s voor kinderen verder te verkleinen.

<a href="https://www.autoriteitpersoonsgegevens.nl/documenten/uitleg-ap-kinderopvangsector-over-sollicitaties-referenties-en-zwarte-lijsten" target="_blank" rel="noopener">Lees hier de volledige brief van de Autoriteit Persoonsgegevens voor alle voorwaarden en de juridische toelichting.</a>

Veiligheid in de kinderopvang: wat kun je als werkgever extra doen?Leden