Personeelstekort: schaken op meerdere borden

03 december 2019

Personeelstekort: schaken op meerdere borden

Kinderopvang staat in top drie van sectoren met de hoogste vacaturegraad. Toch zien we dat besef niet overal terug in de media, waar vooral het tekort aan politieagenten, onderwijzers en verpleegkundigen het beeld bepalen. Tegelijk is de hoge vacaturegraad in onze branche – met 48 vacatures op 1000 banen – van grote invloed op de toegankelijkheid van de kinderopvang.


(Beeld: Algemeen Dagblad)


Minder opvangplekken betekent dat de toegankelijkheid van de kinderopvang onder druk staat. De structurele personeelstekorten in de opvang zijn niet snel en eenvoudig op te lossen. Dit vergt schaken op meerdere borden tegelijk,’ aldus Magda Heijtel.

Campagne en (zij)instroom
Eén van de routes om personeelsgebrek te lenigen, is opleiden en instromen. BK is daarom actief lid van het arbeidsmarktplatform en heeft meegewerkt aan de wervingscampagne voor de kinderopvang die in januari wordt gelanceerd. De sector is vanaf 2018 bezig om ook de instroom via zij- instromers (BBL) te vergroten. Dat vergt een enorme inspanning en de instroomtabel laat zien waartoe de kinderopvang in staat is.

 

Totaal

Bron

2008

1.553

CBS, Prismant

2009

2.476

CBS, Prismant

2010

3.376

CBS, Prismant

2011

3.358

CBS, Prismant

2012

1.684

CBS, Prismant

2013

734

CBS, Prismant

2014

341

CBS, Prismant

2015

304

CBS, Prismant

2016

474

CBS, Prismant

2016

465

DUO

2017

1.128

DUO

2018

2.319

DUO


Ondernemend met hoge kwaliteit
Eigentijdse Kinderopvang is flexibel, creatief en ondernemend in zijn oplossingen en blijft immer dienstverlenend met oog voor kwaliteit. In de periode dat de Wet IKK werd ingevoerd, ontstond – mede door groeiende vraag naar kinderopvang – tegelijkertijd krapte op de arbeidsmarkt. De kinderopvang laat als geen ander zien dat het heel goed kan inspelen op deze veranderingen. De Landelijke Kwaliteitsmonitor Kinderopvang meldt daarbij dat de kwaliteit een stijgende lijn laat zien. Ook internationaal gezien is Nederlandse kinderopvang van goede kwaliteit. De GGD meldde in haar jaarrapport dat in de eerste helft van 2018 weliswaar sprake was van meer overtredingen door de implementatie van de nieuwe regelgeving. Dit bleek echter een tijdelijk invoeringseffect van de deze regelgeving die in de tweede helft van het jaar al teruglopen. De staatssecretaris meldt ook in haar brieven aan de Tweede Kamer dat het goed gaat met de kinderopvang en dat we trots op deze sector kunnen zijn. Zij heeft haar ondersteuning ook toegezegd aan de campagne.

Water aan de lippen
Tijdens de themabijeenkomst voor onze leden over de arbeidsmarkttekorten op 20 november is gesproken met veel ondernemers die het water aan de lippen staat: ‘Alles is al uit de kast gehaald om te voorzien in de personeelsbehoefte. Oplossingen voor middellange termijn zijn nodig, maar helpen het probleem nu niet op te lossen,’ zo is het heldere signaal. Daarbij helpt het niet in de werving als er in de media vrij ongenuanceerde uitspraken worden gedaan in berichtgeving over ‘Stagemisbruik in de kinderopvang, stagiairs ingezet met niet passende kwalificaties, ernstige overtredingen.’ Zeker in dit licht is het een enorme prestatie van de sector dat er zoveel zij -instromers de weg naar de kinderopvang vinden, conform de afspraken die daarover zijn gemaakt.

In gesprek met ministerie
Als BK zijn we vaak samen met het platform arbeidsmarkt kinderopvang, CNV, BMK in gesprek met het ministerie en de staatssecretaris en Kamerleden over de knelpunten en oplossingen over het nijpende personeelstekort. Ook zijn we als BK zeer actief in de politieke lobby, onder meer via Kamervragen.

Erkenning van problemen
Het werken aan oplossingen staat of valt met erkenning voor het probleem door het ministerie van SZW. De ervaren krapte in de sector kwam aanvankelijk niet overeen met de gebruikte cijfers in de brief van SZW (Juni 2019). Daarop is een positief gesprek gevoerd met het ministerie over de Quick scan van het platform arbeidsmarkt kinderopvang, die de hoge arbeidsmarktkrapte in de sector duidelijk heeft gemaakt met een vacaturegraad van 48. Vanuit dit gezamenlijk besef aan urgentie werken we nu aan oplossingen.

Werken aan oplossingen
Ter illustratie enkele actuele korte- en langere termijn oplossingen, waar we als BK actief in participeren: 

  • Opleidingscomponent (bbl) en inzetbaarheid: het blijkt dat niet alle zij-instromers een praktijkplek kunnen krijgen. Het FCB maakt een factsheet rondom de 33% regeling inzet beroepskrachten in opleiding voor een eenduidige noodzakelijke uitleg.
  • Combineren werkzaamheden: Het ministerie van SZW gaat met OCW in gesprek om de waarde van het combineren van werkzaamheden in de kinderopvang en onderwijs te belichten.
  • Kwaliteitskader IKK: Wij (BK) zijn van mening dat we over de uitvoering van de niet-passende regelgeving voortvloeiend uit de wetgeving in gesprek moeten gaan. Zijn onderdelen van deze regelgeving nog in de geest van de wet?  Er dient geen taboe op het voeren van deze discussie te liggen. De evaluatie IKK staat gepland in 2021, maar dat vinden wij te laat. Met deze arbeidsmarktkrapte is sprake van een voorzienbare structurele overmacht, waar niemand zijn ogen voor mag sluiten.
  • Best-practices: SZW heeft het voornemen om goede voorbeelden uit de praktijk breder uit lichten en om de sector in communicatie positief neer te zetten.
  • Diplomalijst: BK heeft in zijn inzetbrief voor de CAO onderhandelingen het volgende opgenomen: ‘Vorig jaar is afgesproken om de diplomalijst voor pedagogisch medewerkers te moderniseren. Mede gelet op de huidige arbeidsmarktsituatie willen wij enkele veelvoorkomende diploma’s die daarbij zijn vervallen, heroverwegen.’ De staatssecretaris is terughoudend om te treden in de dialoog tussen sociale partners maar is bereid om dat wat er in debat in de Tweede Kamer naar voren is gebracht onder de aandacht te brengen van de sociale partners.
  • Deeltijdcultuur: onderliggende mechanismen zoals deeltijdcultuur, zijn bepalend voor de inrichting van de arbeidsmarkt. De staatssecretaris hoopt dat het IBO-deeltijd (Interdepartementaal Beleidsonderzoek) de agenda over de deeltijdcultuur gaat bepalen. Wij hebben daartoe onze input geleverd tijdens een expertisemeeting.
  • Stabiliteit sector. De Bouwstenen voor een Integrale visie kinderopvang zoals toegezegd is door de staatssecretaris kunnen en zullen ook door de sector worden aangedragen.

Hieruit blijkt dat BK volop bezig is en blijvend aandacht zal vragen voor de personeelskrapte in de kinderopvang. Dat doen we ook richting de tweedaagse staking van het onderwijs, aangekondigd op 30 en 31 januari 2020.

Gerelateerde dossiers Arbeidszaken & Cao