Kindcentra: vraag van ouders en lokaal maatwerk leidend?

28 maart 2019

Kindcentra: vraag van ouders en lokaal maatwerk leidend?

De Brancheorganisatie Kinderopvang staat voor een sterke kinderopvang die ouders faciliteert en helpt om in het spitsuur van hun leven werk of andere voor hen belangrijke activiteiten te combineren met de zorg voor een jong gezin. Binnen de kinderopvang staat de brede ontwikkeling van kinderen centraal.

Samen met BMK, VNG, PO-Raad en SWN vinden we samenwerking tussen kinderopvang, onderwijs, sociaal werk en jeugdhulp met erkenning voor een ieders expertise om tot een optimaal aanbod voor kinderen te komen, van belang.

Samenwerkende voorzieningen, één voorziening (rechtspersoon) of een integrale voorziening (onderwijs, opvang, sociaal werk, etc.), moet allemaal mogelijk zijn. De inrichting hiervan wordt afgestemd op de vraag van de ouders en de omstandigheden in de wijk/ buurt van de voorziening en is dus onderhevig aan diversiteit en maatwerk op lokaal niveau.

Drie onderzoeken naar integrale voorzieningen voor kinderen
Recent zijn er drie onderzoeken gedaan naar samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs en IKC’s in opdracht van de “kennistafel” van PACT voor Kindcentra/het Kinderopvangfonds. Deze zijn gisteren, woensdag 27 maart, tijdens de Nyenrodesessie van het Kinderopvangfonds gepresenteerd.

Hieronder vindt u een korte weergave van deze onderzoeken.

“Samenwerking Onderwijs en Kinderopvang, de stand van het land 2019” - Oberon
Het Oberon onderzoek is een vervolg op het landelijk onderzoek naar de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang dat de ministeries van Onderwijs en Sociale zaken in 2016 als nulmeting hebben laten uitvoeren. Een aantal van onze leden heeft aan dit onderzoek meegedaan.

De vergelijking tussen de twee onderzoeken (2016 en 2019)  laat zien dat de samenwerking tussen scholen en kinderopvang op een aantal punten steviger geworden is in de afgelopen drie jaar en in een consoliderende fase is terecht gekomen. Gemeenten lijken zich terug te trekken in de totstandkoming van samenwerkingen tussen kinderopvang en onderwijs. Steeds meer scholen en kinderopvangorganisaties profileren zich als kindcentrum. In 2019 treedt een kwart van de respondenten onder die noemer naar buiten. Vergeleken met samenwerkingspartners die geen specifieke benaming hebben of onder een andere noemer naar buiten treden, hebben deze kindcentra ook kenmerken die horen bij een kindcentrum.

De samenwerkingspartners zijn behoorlijk tevreden en geven de samenwerking – net als in 2016 – gemiddeld een zeven min en willen ermee doorgaan. Vooralsnog wil ruim de helft van de organisaties daarbij hun autonomie behouden.

De besturen melden vaker tegen knelpunten aan te lopen. Tweederde van de ondervraagde schoolbesturen en negen op de tien ondervraagde bestuurders in de kinderopvang ervaren nog behoorlijk wat belemmeringen. Met name de bestuurders hebben voor ogen om de samenwerkingspartners op de lange termijn op te laten gaan in een nieuwe entiteit, bijvoorbeeld in de vorm van een integraal kindcentrum. Bijna de helft van de schoolbestuurders en kov-bestuurders heeft deze ambitie omarmd.

De verschillende onderzoeksgroepen zijn met aselecte steekproeven samengesteld. De representativiteit is ruim voldoende, zodat de uitkomsten van het onderzoek als “landelijke uitspraken” gezien kunnen worden. Dit geldt echter niet voor de onderzoeksgroep “besturen van kinderopvangorganisaties”. In het rapport staat: “De kov-bestuurders zijn benaderd via de BK en BMK. Niet alle kinderopvangorganisaties zijn lid van een branchevereniging. Hierdoor is de wijze van benaderen selectief en kunnen we geen garantie geven van representativiteit” .

Wij hebben aan de onderzoekers gevraagd wat dit betekent voor de conclusies die verbonden worden aan de uitspraken van de onderzoeksgroep “kov-bestuurders”.

Lees hier de factsheet “Samenwerking in Beeld II

Het gehele rapport vindt u hier: "Samenwerking in Beeld II"

“Integrale Kindcentra – wat hen kenmerkt”, Kohnstamm Instituut, 2019
Het Kohnstamm Instituut voerde een onderzoek uit bij 10 koplopers in de ontwikkeling van kindcentra over hun werkprincipes, veronderstellingen, aannames en succesfactoren bij het ontwerp van hun kindcentrum. Het doel van het onderzoek was om meer inhoudelijke verdieping te geven aan het IKC concept.

Uit de samenvatting van het rapport: “IKC is geen nauw omschreven begrip en samenwerkingsverbanden van scholen, kinderopvangorganisaties en de jeugdhulp die samenwerken onder de noemer IKC zijn vrij om er een eigen invulling aan te geven en eigen accenten te leggen. Dat bleek ook uit de interviews: het opbouwen van een IKC vraagt tijd en er is veel variatie, in fase van ontwikkeling, aard van de samenwerking en richting of accenten die men legt.”

Het onderzoek heeft een aantal overkoepelende aspecten opgeleverd, die in samenhang met elkaar kenmerkend zijn voor een IKC.

Het rapport kunt u hier lezen

“Investeren in kinderen van 0-12 jaar, bevindingen uit de wetenschap”, Pauline Slot en Paul Leseman (Universiteit Utrecht)
Investeren in kinderen van 0-12 jaar, is een literatuurstudie naar beschikbare wetenschappelijke kennis over wat werkt voor het ontwikkelen en leren van jonge kinderen (0-12 jaar). De laatste jaren wordt er kritisch naar voorzieningen voor het jonge kind gekeken. Er wordt gezocht naar manieren om versnippering en verkokering tegen te gaan, uitmondend in de harmonisatie en samenwerking met het primair onderwijs. Bovendien wordt er gepleit voor een toegangsrecht voor elk kind (SER). Vaak wordt er gewerkt aan integrale kindcentra, waarbij de organisatievorm eerder het doel lijkt te worden dan een middel.

In deze publicatie staat de vraag centraal wat de deelname aan (deze) pedagogische voorzieningen (jonge) kinderen brengt.  Negen aannames van waaruit wordt gewerkt bij de ontwikkeling van integrale kindcentra, worden wetenschappelijk onderbouwd.

De studie wijst uit dat de samenleving op tal van manieren profiteert van substantiële aandacht voor de ontwikkeling van jonge kinderen en welke pedagogische infrastructuur daarvoor nodig is.

Het rapport kunt hier lezen

Gerelateerde dossiers IKC & Brede School