Tussenrapportage “Scenariostudie Vormgeving Kindvoorzieningen”

09 juli 2020

Tussenrapportage “Scenariostudie Vormgeving Kindvoorzieningen”
#BKnieuws

Het kabinet heeft op basis van de uitkomsten van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Deeltijdwerk een onderzoek uit laten voeren naar mogelijkheden om knelpunten voor gezinnen aan te pakken. Dit is uitgewerkt in de Scenariostudie Vormgeving Kindvoorzieningen (SVK). 

Minister Koolmees (e.a.) schrijft in zijn aanbiedingsbrief bij de SVK dat het tijdens de coronacrisis duidelijk is geworden dat een goed functionerende kinderopvang en een goed functionerend primair onderwijs voor de samenleving als geheel van groot belang zijn. En dat er knelpunten zijn in het huidige stelsel. Maar het is een ingewikkelde opgave om zowel de arbeidsparticipatie te bevorderen en de betaalbaarheid voor ouders te vergroten, als de ontwikkeling van het kind te ondersteunen én het stelsel te vereenvoudigen.

Deze tussenrapportage geeft inzicht in het huidige stelsel, de voor- en nadelen hiervan en presenteert mogelijke richtingen voor toekomstige kindvoorzieningen. De mogelijke richtingen worden ondersteund door een aantal bouwstenen.

In de scenariostudie is gekeken hoe een aantal knelpunten aangepakt zouden kunnen worden en de gestelde doelen (- meer arbeidsparticipatie, - meer doen voor de ontwikkeling van het kind, - vereenvoudiging van het stelsel) bereikt kunnen worden.

Hiervoor worden vijf bouwstenen gebruikt:

  1. Vereenvoudigen kinderopvangtoeslag
  2. Andere wijze van financieren
  3. Toegangsrecht
  4. Kinderopvang en primair onderwijs samen
  5. Verlof voor ouders

Losse maatregelen zullen weinig effect hebben, de SVK schetst daarom vier scenario’s waarin bouwstenen op een logische manier op elkaar ingrijpen en elkaar versterken.

Basisscenario 0. Optimaliseren bestaande regelingen
In dit scenario worden geen grote wijzigingen voorzien in de huidige kindvoorzieningen, maar wordt op basis van de huidige situatie en recent doorgevoerde verbeteringen gekeken hoe bestaande regelingen verder geoptimaliseerd kunnen worden. Dit scenario is erop gericht om met beperkte budgettaire inzet toch effecten op de verschillende doelstellingen te behalen. Dit basisscenario geeft weer wat de mogelijkheden zijn om binnen het huidige stelsel op de gestelde doelen te sturen. Daarmee zijn de verwachte effecten van dit scenario op de gestelde doelen gering.

Scenario 1. Alternatieven voor de KOT
Dit scenario beoogt vereenvoudiging van de wijze van financiering van het stelsel van kindvoorzieningen en gaat uit van financiering via een uitvoerder in plaats van de ouders. De verwachting is dat het scenario met name een vereenvoudiging is voor ouders. Dit scenario kan uitgebreid worden met het loslaten van de arbeidseis en/of het inkomenscriterium. Als hiervoor gekozen wordt, heeft dit scenario ook positieve effecten op de arbeidsparticipatie, de ontwikkeling van het kind en is het een vereenvoudiging voor de uitvoerder. Deze aanvullende optie gaat wel gepaard met extra uitgaven.

Scenario 2. Het vergroten van de toegankelijkheid van de kindvoorzieningen
Bij dit scenario wordt de toegankelijkheid van kindvoorzieningen vergroot. Daarmee wordt de ontwikkeling van kinderen en het combineren van werken en zorgen voor alle ouders bevorderd. In dit scenario is de exacte vormgeving van het toegangsrecht van belang voor de effecten. De verwachting is dat gratis kinderopvang meer invloed heeft op de gestelde doelen dan scenario 1. Dit maakt deze optie echter ook duurder.

Scenario 3. Richting een integrale kindvoorziening
Bij dit scenario vindt meer samenwerking tussen of een integratie van onderwijs en kinderopvang plaats. Een randvoorwaarde voor verdergaande integratie is dat er een algemeen toegangsrecht voor alle kinderen is. Dit scenario richt zich op sluitende dagarrangementen voor kinderen in verschillende leeftijdsgroepen (in lijn met het IBO Deeltijdwerk). De verwachte effecten van dit scenario op de gestelde doelen zijn positief. Dit scenario is echter een (zeer) grote wijziging ten opzichte van het huidige stelsel en kost daarom veel tijd om gerealiseerd te worden. Daarnaast gaat deze variant gepaard met hoge extra uitgaven.